Chủ Nhật, ngày 13 tháng 6 năm 2021

Khát vọng Hồ Chí Minh – Khát vọng của dân tộc, của thời đại

Kỷ niệm 110 năm Ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước (5/6/1911-5/6/2021). (Ảnh minh họa: nguồn VTV.VN)

(Thanhuytphcm.vn) - Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam đã minh chứng sinh động cho một hành trình bền gan, vững chí của tất thảy người dân đất Việt trong công cuộc tự khẳng định nội lực của chính mình. Nội lực ấy được phát xuất từ khát vọng cháy bỏng: một đất nước độc lập, một dân tộc tự do…

Tiếp nối những khao khát ấy của cha ông, chàng thanh niên Nguyễn Tất Thành được thôi thúc để làm những điều khác người khác, những điều chưa ai từng làm. Đó là chọn cách đi đúng, đích đến đúng: Đến nước Pháp - nơi sản sinh cả giá trị đẹp đẽ nhất của thời đại lẫn những chiêu thức bóc lột tàn bạo nhất của chủ nghĩa thực dân. Động lực, khát vọng và sức mạnh dẫn đến những quyết định ấy của Người không nằm ở bên ngoài mà ẩn chứa từ bên trong, từ những nung nấu, ấp ủ thuở nhỏ. Cũng chính vì khát vọng ấy đã biến người thanh niên mới 20 tuổi dũng cảm rời nước ra đi với hai bàn tay trắng, sẵn sàng làm đủ mọi nghề, từ bồi tàu, thủy thủ, đốt lò, đến quét tuyết, bán diêm, bán báo… miễn là để sống, sống để đi, đi để quan sát, học hỏi nhằm “tìm ra con đường đúng đắn có thể đem lại độc lập cho Tổ quốc, tự do, hạnh phúc cho nhân dân”[1].

Trong Tiểu sử biên niên Hồ Chí Minh đã đặt ra câu hỏi: “Người thanh niên 21 tuổi ấy ra đi với mục đích gì? Để kiếm kế sinh nhai, hay để thỏa mãn một ước mơ xa lạ nào đó của tuổi trẻ”? Câu hỏi đó đã được Người lý giải cụ thể: “Vào trạc tuổi 13, lần đầu tiên tôi được nghe những từ ngữ tiếng Pháp: tự do, bình đẳng, bác ái - đối với chúng tôi lúc ấy, mọi người da trắng được coi là người Pháp - thế là tôi muốn làm quen với văn minh Pháp, tìm xem những gì ẩn giấu đằng sau những từ ấy”[2]. Có thể khẳng định, Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đã trải qua một chặng đường dài mấy chục năm học tập và rèn luyện, vừa thu hái vừa gạn lọc, từng bước vươn lên những đỉnh cao của trí tuệ thời đại, để từ tầm cao đó mà vận dụng và phát triển, sáng tạo và đổi mới, biến khát vọng cháy bỏng “tôi chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc…” trở thành hiện thực. Nếu không có sự thôi thúc mạnh mẽ đó, chắn hẳn Người đã không thể có quyết tâm cao độ để “ra nước ngoài xem nước Pháp và các nước khác” vào lứa tuổi 21 xuân xanh;  không thể sống một “đời bồi tàu lênh đênh theo sóng bể”, rồi kiên trì, bền gan chống lại cả mùa băng giá chỉ với “một viên gạch hồng”, và hẳn nhiên không thể “reo lên một mình như nói cùng dân tộc: “Cơm áo là đây! Hạnh phúc đây rồi!” khi tìm được thứ ánh sáng dẫn đường cho dân tộc của Người. Đó là một hành trình trải nghiệm của khát khao độc lập, tự do.

Nhưng để dẫn dắt nhân dân từ hiện tại nước mất, dân nô lệ đến tương lai độc lập, tự do,… mục tiêu ấy sẽ thực hiện bằng con đường nào, theo phương thức nào: Bạo động hay cải lương, Đông du học theo Nhật Bản hay sang hẳn phương Tây? Giáo sư Song Thành đã có một nhận xét rất xác đáng rằng: “Khi anh Thành đã sang phương Tây rồi, vấn đề càng trở nên phức tạp hơn, bởi làm thế nào để đánh thắng chủ nghĩa thực dân, giành độc lập cho các dân tộc thuộc địa vào những thập kỷ đầu của thế kỷ XX, vẫn là vấn đề rất mới, nhiều xu hướng khác nhau, nên đi theo con đường nào? Quốc gia hay Cộng sản, Quốc tế thứ hai, Quốc tế thứ hai rưỡi hay Quốc tế thứ ba, rồi còn Đệ tam hay Đệ tứ? Làm cách mạng ở bối cảnh mà các xu hướng chính trị chưa được thực tiễn chứng minh đúng hay sai rõ ràng, đòi hỏi ở người lãnh tụ có một trí tuệ sáng suốt, có tầm viễn kiến, để trong điều kiện khách quan cho phép, lựa chọn được con đường đúng đắn nhất, hiệu quả nhất”[3].

Trong bài viết Con đường “Hồ Chí Minh”, Luật sư Trịnh Đình Thảo đã viết: “Trong những ngày còn non trẻ về nhận thức chính trị này, sự xa hoa của xã hội, tư tưởng chuộng danh vọng, địa vị rất dễ đẩy chúng tôi vào con đường đen tối sa đọa và thậm tệ hơn là phản bội dân tộc. May mắn thay cho cuộc đời tôi, những ngày tuổi trẻ này tôi đã gặp những bài báo của Bác. Lời kêu gọi của Bác trong Tuyên ngôn Hội liên hiệp thuộc địa, và 8 yêu sách gửi đến nghị viện Pháp mà Bác đã giải thích trong bài Cuộc kháng chiến là những dòng máu dân tộc truyền sang tim máu của tôi. Chính Bác, trong những tháng năm này, bằng những bài báo ấy đã vạch cho tôi con đường: Con đường giải phóng dân tộc. Con đường đó, Bác đã vạch ra không phải chỉ là con đường sau này dành riêng cho những đảng viên cộng sản. Nó là con đường chung cho tất cả mọi người dân Việt Nam, ở mọi giáo phái, mọi tầng lớp, cho những ai có lòng yêu nước, biết tự tôn dân tộc và muốn sống độc lập, tự do”[4].

Trên tờ báo Pháp Témoignages Chrétiens (Bằng chứng Thiên Chúa giáo), nhà báo Monraton đã viết: “Cụ Hồ Chí Minh là một trong những chiến sĩ đầu tiên của thế giới thứ ba, của các dân tộc nghèo đói thèm khát một cuộc sống cho ra người. Cụ đã dạy cho họ rằng muốn được giải phóng, phải dựa vào sức mình là chính, và một dân tộc chỉ có thể sống còn khi dân tộc ấy không chịu sống nô lệ… Cụ đã đem hết sức mình để mang lại cơm ăn nước uống cho những ai đói khát. Cụ đã bênh vực cho những người hèn yếu mang lại nhân phẩm cho những người nghèo khổ”[5].

Có thể khẳng định, chính chủ nghĩa yêu nước là nền tảng cơ bản nhất để hình thành khát vọng cứu dân, cứu nước trong con người Hồ Chí Minh. “Thời thế đòi hỏi, một thanh niên sôi sục lòng yêu nước như Hồ Chí Minh không thể ngồi yên trên ghế nhà trường. Nhưng rời ghế nhà trường rồi phải làm gì để cứu nước cho có hiệu quả mong muốn? Các cụ kiên trì chiến đấu mà liên tiếp thất bại. Phải làm gì bây giờ để đạt tới thành công? Lòng yêu nước thì có, mà đường cứu nước chưa rõ. Phải rời ghế nhà trường đi “tìm đường cứu nước” vậy”[6]. Chính chủ nghĩa yêu nước Việt Nam là tiêu chuẩn của chân lý trong việc ra đi tìm đường cứu nước của Người. Sức mạnh nội sinh được kiến tạo trong con người Hồ Chí Minh một cách tự nhiên, đủ đầy từ nền tảng văn hóa gia đình, quê hương, dân tộc đến những phẩm chất cá nhân hiếm có của chàng trai trẻ tuổi, từ môi trường thực tiễn bên ngoài đến hệ giá trị bên trong. Chính khát vọng của cá nhân Hồ Chí Minh bắt nhịp cùng khát vọng dân tộc, hay khát vọng dân tộc quyện hòa thuần khiết nơi sâu nhất trong tâm hồn Người đã khiến khát vọng độc lập, tự do qua lăng kính tư duy và “thực nghiệm” của Hồ Chí Minh lại biến thành khối sức mạnh vật chất to lớn, giúp Người đủ dũng khí bền gan trước mọi nghịch cảnh, đủ tỏ tường trước muôn sự lựa chọn đường hướng cho dân tộc, đủ tinh tế và sâu sắc để dẫn dắt một dân tộc từ nô lệ lầm than đến tự chủ tự cường.

Thành phố Hồ Chí Minh sau 35 đổi mới, phát triển. (Ảnh: Q.Việt) Thành phố Hồ Chí Minh sau 35 đổi mới, phát triển. (Ảnh: Q.Việt)

Nối tiếp “hành trình” và “khát vọng”Hồ Chí Minh, để đạt mục tiêu “đến giữa thế kỷ XXI, nước ta trở thành nước phát triển, theo định hướng xã hội chủ nghĩa”[7], một trong những thành tố quan trọng mà Đảng ta đặt ra trong chủ đề của Đại hội XIII là cần phải “khơi dậy khát vọng phát triển đất nước, phát huy ý chí, sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc kết hợp với sức mạnh thời đại”[8]. Đó hoàn toàn không phải là một huyễn tưởng xuất phát từ ngẫu hứng chủ quan, duy ý chí, mà là “một khát vọng bắt nguồn từ niềm tin vững chắc vào cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín của đất nước sau gần 35 năm tiến hành công cuộc đổi mới; vào bản lĩnh và những kinh nghiệm dày dạn mà Đảng, Nhân dân ta đã kiểm nghiệm, đúc kết trong thực tiễn lao động, sáng tạo suốt mấy chục năm qua”[9]. Đó cũng không phải là khát vọng giản đơn, xuôi chiều, mà là khát vọng được bồi đắp trên cơ sở phân tích, dự báo, lường đoán kỹ lưỡng những thời cơ, thuận lợi có thể nắm bắt, phát huy; đồng thời, tỉnh táo cân nhắc, tính toán những khó khăn, thách thức bên ngoài, những yếu kém, trở ngại bên trong cần phải kiên quyết khắc phục, thích ứng, nhạy bén chớp thời cơ, chủ động ứng phó với nguy cơ, chuyển hóa nguy cơ thành vận hội phát triển. Đây chính là một khát vọng, một niềm tin đồng thời cũng là một mệnh lệnh chiến đấu trong giai đoạn cách mạng mới.

Trung tá, Tiến sĩ Lê Hoàng Việt Lâm

(Giảng viên Đại học An ninh Nhân dân, Bộ Công an)

-------------------

1. Song Thành, Hồ Chí Minh nhà văn hóa kiệt xuất, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2015, tr.106.

2. Côbêlép Épghênhi Vaxilêvích, Đồng chí Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị Hành Chính, Hà Nội, 2010, tr.48.

3. Song Thành, Sđd, tr.106.

4. Phan Văn Hoàng, Hồ Chí Minh chân dung và di sản, Nxb. Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hồ Chí Minh, tr.39.

5. Trần Văn Giàu, Hồ Chí Minh - Chân dung một tâm hồn và trí tuệ vĩ đại, Nxb. Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hồ Chí Minh, tr.39.

6. Trần Văn Giàu, Sđd, tr.133

7. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII - Tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr. 57.

8. Đảng Cộng sản Việt Nam, Sđd, tr.57.

9. Phùng Hữu Phú. (2021). Khát vọng phát triển đất nước và đổi mới sáng tạo - Điểm nhấn của Đại hội lần thứ XIII của Đảng. https://tapchicongsan.org.vn/web/guest/media-story/-/asset_publisher/V8hhp4dK31Gf/content/khat-vong-phat-trien-dat-nuoc-va-doi-moi-sang-tao-diem-nhan-cua-dai-hoi-lan-thu-xiii-cua-dang. Truy cập ngày 10/5/2021.


Ý kiến bạn đọc

refresh
 

Tổng lượt bình luận

Tin khác

Thông báo