Thứ Năm, ngày 6 tháng 5 năm 2021

Mơ có tên mình trong “Quốc gia đọc sách”

Đường sách TPHCM góp phần làm sống dậy nền văn hóa đọc trong nhân dân

(Thanhuytphcm.vn) - Nhân dịp Ngày Sách Việt Nam 21/4, Tuần lễ sách chào mừng Ngày sách Việt Nam đang diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động ý nghĩa ở nhiều nơi - người ta lại khác nhau trong bàn cãi: Dân ta chăm hay lười đọc sách? Lấy cái gì để so sánh? Sao bảo dân ta có đặc tính hiếu học - mà tỷ lệ đọc sách vào loại thấp của thế giới.

Có con số ở một hội nghị từng đưa: Có tới 26% người Việt Nam hoàn toàn không đọc sách; 44% thỉnh thoảng đọc. Ôi, cứ đại khái suy liều ra thì có tới…nửa nước không quan tâm gì đến đọc sách. Sợ quá.

Thấy những cái tít báo kiểu này xuất hiện “Người Việt dành thời gian lướt Facebook và mua sắm nhiều hơn đọc sách”. Có người còn tiếc nuối quá khứ chiến tranh nghèo đói mà khi đi sơ tán phải chọn giản lược đồ đem theo, lại vẫn nhặt sách và bỏ lại các thứ khác. Bao nhiêu chuyện các anh lính trẻ ra trận chép thơ, viết nhật ký, yêu câu chuyện Hồng quân Liên xô chống phát xít với các tấm gương anh hùng.

Có người còn nói: Thắng trong cuộc chiến tranh bảo vệ đất nước là nhờ…văn hóa - lòng yêu Tổ quốc, quê hương, thương nhớ gia đình…

Giật mình thấy lạ: Ấn Độ đứng đầu thế giới về tỷ lệ đọc sách dù tỷ lệ người biết chử thấp hơn của toàn cầu. Sao thế nhỉ? Điểm qua xếp hạng của thế giới - có 6 “quốc gia đọc sách”: Ấn Độ, Israel, Nhật, Đức (thì dễ đoán) nhưng có thêm Thái Lan và Malaysia nữa mới lạ và… buồn cho mình. Đâu có cần “giàu có sang chảnh khó đuổi kịp” về nhiều mặt đâu, sao chả thấy tên mình.

Người ta hay tự hỏi, sao Israel lại có nhiều “siêu nhân tài năng”, sao họ có tỷ lệ doanh nghiệp thành công cao nhất thế giới? Câu trả lời lạ lắm, không phải ở vấn đề tài chính lắm tiền (cái lý do người Việt hay lý sự, không tiền thì…nói năng chi) - mà nằm ở sự đam mê tạo ra giá trị mới chứ kiếm tiền chỉ là yếu tố phụ đến sau như một kết quả. Họ đam mê hiện thực hóa các ý tưởng. Chính là nền văn hóa Do Thái tạo ra.

Họ tạo ra một hệ sinh thái kinh doanh. Họ thích làm việc trong môi trường nhiều thách đố. Chính vì thế, người ta bảo: Chuyển đổi số không chỉ là công nghệ mà chính là vấn đề văn hóa. Nền văn hóa mà con người tin mãnh liệt vào tri thức đến nỗi thành phong tục: Người mẹ nuôi con đã nhỏ vài giọt mật ong lên bìa sách cho con liếm; khi đám tang ai, họ để lại cuốn sách ở nhà mồ, như gửi cho các linh hồn khi cần thì lên đọc sách.

Có văn hóa - phải đọc sách, đọc nhiều thứ. Bây giờ ai cũng bảo phải mới, tìm cái mới, mà nguyên lý của tìm ra cái mới, trước tiên phải biết, cái gì đã là cũ. Muốn thế, tất yếu phải đọc, phải có thông tin.

Thì thời đại khác rồi, đọc trên internet, lướt Faceook, thoải mái bộc lộ - tốt thôi. Nhưng thế giới cũng phải vật lộn giải quyết nhiều thứ nảy sinh mới về văn hóa đọc, chật vật đối phó với tin giả nguy hiểm. Các CEO của tập đoàn công nghệ thuộc Big Tech là Amazon, Apple, Facebook và Google lâu lâu lại phải ra điều trần trước Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ với những cáo buộc liên quan đến độc quyền. Người ta trăn trở học cách lập luận trực tuyến tốt hơn, chứ đừng biến “Tôi không đồng ý với bạn” thành ra “Tao ghét tao chửi và unfried mày”. Số lượng người tương tác liên quan đến doanh thu của quảng cáo, vì thế, cần những nạn nhân, những lời lẽ xúc phạm được chia sẻ nhiều hơn, những phẫn nộ rỗng tuếch lại mất nhiều thời gian trên không giang mạng.

Mỗi thời có chuyện của mình, nhưng vấn đề chung là phải xây dựng được văn hóa, lối sống, cách hành động và ai cũng biết - đọc sách là quan trọng cho những thứ đó.

Nhìn con số của Malaysia thôi - không dám nhìn sang Đức hay Nhật và Israel - thấy giật mình. Mỗi người Malaysia đọc trung bình 12 cuốn sách một năm, gấp 4 lần người Việt Nam.

Nhiều hoạt động ý nghĩa thường xuyên diễn ra tại Đường sách TPHCM Nhiều hoạt động ý nghĩa thường xuyên diễn ra tại Đường sách TPHCM

Các nhà lãnh đạo, giới chuyên môn các nhà xuất bản đang tìm cách. Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định chọn ngày 21/4 là Ngày Sách Việt Nam từ năm 2014. Giới xuất bản đang tìm tòi sáng tạo chuyển đổi trong xu thế chuyển đổi số, đang nghiên cứu “gương điển hình” các bước đi kiểu của nhà xuất bản danh tiếng Scotland Britannica. Các thành phố lớn phát triển các “Đường sách” mà TPHCM là một thành công khá lớn, làm sống dậy nền văn hóa đọc trong gần chục năm bền bỉ. Các nhà văn, nhà văn hóa và các tác giả đang nỗ lực vươn lên trong sáng tạo đáp ứng người đọc mới trong một thế giới đổi thay nhanh chóng và đối mặt với thách đố khủng khiếp của đại dịch, phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và xây dựng nền nhân văn.

Nhân Ngày Sách Việt Nam - lại mơ về tên mình - bao giờ có trong danh sách “Quốc gia đọc sách” của thế giới.

Nguyễn Thị Ngọc Hải


Ý kiến bạn đọc

refresh
 

Tổng lượt bình luận

Tin khác

Thông báo