Bức thư cuối cùng bên dòng Nhật Lệ

Từng tấm chân dung liệt sĩ được đặt trang trọng trên sân khấu, phủ cờ Tổ quốc. Phía dưới hội trường, những người vợ, người con, người cháu… của các liệt sĩ lặng lẽ dõi theo.

Bà Đỗ Thị Ân ôm thật chặt chân dung liệt sĩ Lương Đình Canh, chồng bà. Trong ảnh, ông mặc quân phục, gương mặt sáng, ánh mắt trẻ trung. Gần 60 năm đã trôi qua, nhưng trong ký ức của bà, người chồng vẫn là chàng trai 24 tuổi năm nào.

Đội phục dựng ảnh thiện nguyện Team Lee chuẩn bị di ảnh để trao đến thân nhân liệt sĩ. Ảnh: MẠNH THẮNG

Liệt sĩ Lương Đình Canh từng tham gia quân đội, sau đó xuất ngũ, trở về công tác tại Nhà máy giấy Vạn Điểm (Phú Xuyên, Hà Tây trước đây, nay là TP Hà Nội). Tại đây, hai người tìm hiểu rồi đi đến hôn nhân. Khi ấy, ông 24 tuổi, bà 22 tuổi.

Cuộc sống vợ chồng chỉ kéo dài vỏn vẹn 4 ngày. 4 ngày sau lễ cưới, tháng 4/1965, người chồng trẻ tiếp tục lên đường chiến đấu. “Tìm hiểu nhau mấy năm, cưới được có 4 ngày thì anh ấy vác ba lô đi. Đau lòng lắm”, bà Ân kể.

Trên đường hành quân vào chiến trường, đi đến đâu ông Canh cũng viết thư về cho vợ. Những cánh thư vượt qua bom đạn, mang theo nỗi nhớ và những dự định của đôi vợ chồng trẻ chưa kịp có một mái ấm trọn vẹn. Lá thư cuối cùng được ông viết bên dòng sông Nhật Lệ.

Đại biểu dự chương trình xúc động khi nghe câu chuyện của bà Ân. Ảnh: VIỆT DŨNG

Nhận tin chồng hy sinh, bà Ân nén nỗi đau thương, tiếp tục sống và công tác giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt. Bà tích cực tham gia công tác đoàn, phong trào phụ nữ “Ba đảm đang” cùng nhiều hoạt động khác. Bà được tặng Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Ba. Cơ quan, đoàn thể, chính quyền và gia đình nhiều lần động viên bà đi thêm bước nữa. Sau này, bà xây dựng gia đình với chồng cũng từng là bộ đội và có với nhau 2 người con.

“Từ khi anh ấy hy sinh đến giờ, hôm nay tôi mới có dịp đứng ở đây để tâm sự, thỏa lòng mong ước của một người vợ liệt sĩ. Năm nay tôi đã 83 tuổi, tôi đã thấy toại nguyện”, bà Ân nghẹn ngào.

Đã có thể nhìn rõ mặt ba

Sau khi nhận di ảnh, ông Lại Văn Cọp (sinh năm 1960, ngụ phường Tân Tạo), ôm chặt bức chân dung liệt sĩ Lại Văn Chệt, ba của ông.

Khi ba hy sinh ở chiến trường Bình Long - Phước Long (tỉnh Bình Phước cũ, nay là TP Đồng Nai), ông Cọp mới 10 tuổi. Tuổi thơ ông gần như không còn ký ức rõ ràng về ngày ba khoác ba lô lên đường. Hình bóng ba chủ yếu qua tấm ảnh đen trắng và những câu chuyện của bà nội.

Đồng chí Văn Thị Bạch Tuyết trao di ảnh đến ông Lại Văn Cọp

Ngày đất nước hòa bình, ông cũng như bao đứa trẻ khác, mong ngóng ba trở về nhưng vẫn bặt tin. “Sau này gia đình mới biết ba đã hy sinh ở chiến trường”, ông Cọp kể.

Bức ảnh cũ của liệt sĩ Lại Văn Chệt đã bạc màu, những đường nét trên gương mặt gần như chìm vào những mảng đen trắng. Khi nhận lại tấm chân dung được phục dựng, ông Cọp nhìn thật lâu. Người ba tưởng chỉ còn trong những câu chuyện xa xôi của bà nội nay hiện ra rõ ràng trước mắt. “Ảnh của ba được phục dựng đẹp lắm, tôi mừng lắm”.

Đại biểu chụp hình lưu niệm tại chương trình. Ảnh: VIỆT DŨNG

Nhưng niềm vui được nhìn rõ gương mặt ba vẫn đi cùng một nỗi đau chưa thể nguôi ngoai. Đến nay, gia đình ông Cọp vẫn chưa tìm thấy hài cốt liệt sĩ Lại Văn Chệt. Suốt những ngày qua, ông thường xuyên theo dõi thông tin về công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên khắp cả nước. Mỗi thông tin về một phần hài cốt liệt sĩ được tìm thấy lại khơi lên trong ông niềm hy vọng "ba mình và những người đồng đội còn nằm lại đâu đó rồi cũng sẽ có ngày được tìm thấy".