Phóng viên (PV): Cục KHQS đã tham mưu với Quân ủy Trung ương (QUTƯ), Bộ Quốc phòng phát triển khoa học-công nghệ (KHCN) quân sự như thế nào, thưa đồng chí?

Thiếu tướng Dương Minh Hải: Cục KHQS chủ động tham mưu với QUTƯ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng các chủ trương, cơ chế, chính sách và kế hoạch phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo để xây dựng Quân đội, bảo vệ Tổ quốc. Thời gian qua, Cục đã tham mưu đề xuất đặt hàng nhiều nhiệm vụ nghiên cứu, chế tạo các loại VKTBKT có hàm lượng công nghệ cao, có ý nghĩa chiến lược, tích hợp nhiều công nghệ nền, công nghệ lõi, nhiều lĩnh vực lần đầu được các viện nghiên cứu, học viện, nhà trường trong Quân đội đảm nhiệm nghiên cứu, thiết kế và chế tạo. Việc triển khai các nhiệm vụ này không chỉ hướng tới tạo ra sản phẩm cụ thể mà còn từng bước xây dựng năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ và phát triển đội ngũ cán bộ khoa học chất lượng cao cho Quân đội và đất nước.

Hoạt động nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo trong toàn quân được triển khai đồng bộ, quyết liệt, giành nhiều kết quả quan trọng. Bộ Quốc phòng đã nghiệm thu nhiều sản phẩm mới, nhất là các sản phẩm công nghệ chiến lược. Đây là những nhiệm vụ có quy mô lớn, yêu cầu làm chủ nhiều công nghệ nền, công nghệ lõi, đòi hỏi nguồn lực và trình độ khoa học cao, tạo nền tảng quan trọng phát triển các thế hệ VKTB hiện đại trong thời gian tới. Cùng với nghiên cứu chế tạo, Bộ Quốc phòng còn chú trọng các chương trình nghiên cứu khai thác, làm chủ và bảo đảm kỹ thuật đối với VKTB công nghệ cao, góp phần nâng cao khả năng bảo đảm kỹ thuật, duy trì hệ số sẵn sàng chiến đấu của các đơn vị.

Thủ trưởng Bộ Tổng Tham mưu tham quan trưng bày vũ khí, trang bị tại Lễ công bố quyết định thành lập Cục Phương tiện không người lái, tháng 6/2026. Ảnh: CHÍ DŨNG.

PV: Những khó khăn, thách thức đối với hoạt động nghiên cứu KHQS là gì và đâu là giải pháp tháo gỡ, thưa đồng chí?

Thiếu tướng Dương Minh Hải: Có 3 nhóm khó khăn lớn, đó là: Thứ nhất, nhiều công nghệ chế tạo VKTB hiện đại thuộc danh mục hạn chế hoặc cấm chuyển giao. Trong khi, các sản phẩm chiến lược đều tích hợp nhiều công nghệ nền, công nghệ lõi, nhiều nội dung lần đầu nghiên cứu tại Việt Nam nên quá trình triển khai phải vừa nghiên cứu, vừa làm chủ công nghệ. Bên cạnh đó, hệ thống phòng thí nghiệm, trang thiết bị nghiên cứu, thử nghiệm, đo lường và công nghiệp phụ trợ trong nước vẫn còn những hạn chế nhất định. Thứ hai, khối lượng nhiệm vụ KHCN rất lớn, triển khai đồng thời nhiều chương trình trọng điểm trong khi nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu, đặc biệt là đội ngũ tổng công trình sư, các nhà khoa học đầu ngành. Thứ ba, một số đơn vị còn lúng túng trong thực hiện; công tác phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị chưa thật đồng bộ; việc vận dụng các cơ chế, chính sách về KHCN và đổi mới sáng tạo còn chưa thống nhất.

Để tháo gỡ khó khăn, khơi thông điểm nghẽn, Cục KHQS tham mưu với QUTƯ, Bộ Quốc phòng triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, chỉ huy các cấp trong lãnh đạo, chỉ đạo các nhiệm vụ KHCN; huy động và phát huy hiệu quả trí tuệ của đội ngũ nhà khoa học; tiếp tục hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách; xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, nhóm nghiên cứu chuyên sâu; tuyển chọn các nhà khoa học đầu ngành và tổng công trình sư chủ trì các nhiệm vụ lớn.

Bộ Quốc phòng tiếp tục đầu tư hạ tầng nghiên cứu, phòng thí nghiệm trọng điểm, nâng cao năng lực đo lường, thử nghiệm. Đồng thời, đẩy mạnh hợp tác KHCN trong và ngoài Quân đội, khai thác hiệu quả tiềm lực KHCN quốc gia, mở rộng hợp tác quốc tế, tăng cường quản lý nguồn lực tài chính và duy trì kiểm tra, giám sát, kịp thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện.

Lãnh đạo Bộ Quốc phòng kiểm tra tiến độ nghiên cứu thiết kế, chế tạo vũ khí, trang bị tại Nhà máy Z125, Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng, tháng 4/2026. Ảnh: CHÍ DŨNG.

PV: Thưa đồng chí, thực hiện chỉ đạo của đồng chí Bộ trưởng Bộ Quốc phòng "Quyết tâm nghiên cứu, sản xuất VKTB, nỗ lực vượt thách thức, đi sau nhưng không chậm", Cục KHQS tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm nào?

Thiếu tướng Dương Minh Hải: Thời gian tới, yêu cầu đặt ra đối với ngành KHQS rất lớn, đòi hỏi vừa phải bảo đảm tiến độ, vừa phải nâng cao chất lượng và tính tự chủ về công nghệ. Bám sát chỉ đạo của QUTƯ, Bộ Quốc phòng, Cục KHQS chủ động tham mưu triển khai hiệu quả các chương trình nghiên cứu phát triển các sản phẩm VKTBKT có ý nghĩa chiến lược giai đoạn 2025-2030, bảo đảm các nhiệm vụ KHCN và đổi mới sáng tạo được thực hiện đúng mục tiêu, đúng tiến độ và đạt hiệu quả cao.

Cục KHQS sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trong và ngoài Quân đội tháo gỡ những khó khăn về cơ chế, chính sách, nguồn lực và tổ chức thực hiện; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn các đơn vị đẩy nhanh tiến độ các chương trình nghiên cứu trọng điểm; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số trong quản lý KHQS; khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, hệ thống phần mềm quản lý KHQS và duy trì hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001:2015, nâng cao hiệu quả công tác chỉ huy, điều hành.

Lãnh đạo Bộ Quốc phòng kiểm tra tiến độ nghiên cứu thiết kế, chế tạo xe tăng tại Nhà máy Z125, Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng, tháng 4/2026. Ảnh: CHÍ PHAN.

Quán triệt quan điểm chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, tận dụng lợi thế của các quốc gia đi sau, tiếp thu có chọn lọc thành tựu KHCN tiên tiến; rút ngắn quá trình nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ, tạo ra bước phát triển vượt cấp trong một số lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với quân sự, quốc phòng. Để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, Cục KHQS tập trung tham mưu hoàn thiện thể chế, đổi mới phương thức quản lý KHCN và đổi mới sáng tạo; đẩy mạnh phát triển hạ tầng và dữ liệu số chiến lược; nâng cao chất lượng công tác tham mưu, đề xuất định hướng nghiên cứu làm chủ và phát triển các công nghệ chiến lược, công nghệ nền và công nghệ lõi phục vụ xây dựng nền công nghiệp quốc phòng tự chủ, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại; thúc đẩy nghiên cứu khoa học cơ bản tạo nền tảng, tiền đề vững chắc để nâng cao năng lực tự chủ chiến lược trong sản xuất VKTB tiên tiến, hiện đại...

PV: Trân trọng cảm ơn đồng chí!