Việc tích hợp thông tin Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên VNeID đang được đẩy mạnh, mở ra khả năng giảm giấy tờ, giảm kê khai và rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính.

Để dữ liệu “sổ đỏ” có thể khai thác hiệu quả, Thành phố Hồ Chí Minh đang tập trung số hóa, làm sạch, chuẩn hóa và liên thông dữ liệu đất đai, bảo đảm thông tin đúng thửa đất, đúng chủ sử dụng và chính xác, thống nhất.

Đẩy nhanh số hóa, khai thác dữ liệu đất đai

Theo Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06 - Bộ Công an), để tích hợp thông tin Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lên VNeID, dữ liệu phải bảo đảm đúng thửa đất, đúng thông tin và đúng chủ sử dụng.

Việc làm sạch dữ liệu không chỉ nhằm đưa “sổ đỏ” lên VNeID mà quan trọng hơn là tạo nguồn dữ liệu có thể tái sử dụng, giảm giấy tờ, giảm kê khai và rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính.

Đây cũng là hướng phù hợp với Luật Đất đai 2024; trong đó, dịch vụ công trực tuyến về đất đai được cung cấp trên môi trường mạng và giao dịch điện tử về đất đai được thực hiện bằng phương tiện điện tử.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, quá trình này được triển khai trên nền khối lượng dữ liệu rất lớn. Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Toàn Thắng, thành phố hiện quản lý hơn 4 triệu thửa đất. Nhiều hồ sơ được hình thành qua các thời kỳ, theo những quy chuẩn khác nhau nên phải rà soát, đối chiếu và chuẩn hóa trước khi số hóa.

Thành phố đồng thời đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin, làm giàu, làm sạch cơ sở dữ liệu và tăng cường kết nối giữa các ngành. Hiện, 100% thủ tục có phát sinh nghĩa vụ tài chính đã được liên thông thuế điện tử; dữ liệu công chứng, địa chính với ngành tư pháp và dữ liệu dân cư với ngành công an cũng từng bước được kết nối. Thành phố tiếp tục hướng tới kết nối dữ liệu với ngành xây dựng và quy hoạch.

Khi dữ liệu được chuẩn hóa và liên thông, người dân có thể giảm việc cung cấp lại những giấy tờ cơ quan nhà nước đã có; đồng thời, thao tác và theo dõi hồ sơ trên hệ thống điện tử. Tùy từng thủ tục, thời gian xử lý có thể được rút ngắn so với phương thức phải kiểm tra, đối chiếu hồ sơ giấy.

Tại Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai số 2, phường Cát Lái, quá trình chuyển đổi số được thể hiện qua hoạt động tiếp nhận, xử lý hồ sơ đăng ký biến động. Từ ngày 1/7/2025 đến nay, Chi nhánh đã giải quyết 101.757 hồ sơ; trong đó, có 20.616 hồ sơ trực tuyến; tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt 98,74%.

Lãnh đạo chi nhánh cho biết, đơn vị cơ bản hoàn thành cập nhật địa giới hành chính mới trên hệ thống hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai; tiếp tục rà soát, chuẩn hóa và đồng bộ dữ liệu giữa hồ sơ giấy, hồ sơ số với cơ sở dữ liệu dân cư. Khối lượng hồ sơ chuyển nhượng, thế chấp, xóa thế chấp có xu hướng gia tăng, đặt ra yêu cầu cập nhật thông tin chính xác, kịp thời.

Cơ sở dữ liệu thống nhất giúp giảm thành phần hồ sơ giấy, rút ngắn thời gian xử lý, tăng tính minh bạch và giảm số lần người dân đi lại. Đây cũng là cơ sở để dữ liệu đất đai được tái sử dụng trong nhiều thủ tục.

Quá trình này cụ thể hóa yêu cầu về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Với lĩnh vực đất đai, cơ sở dữ liệu thống nhất, có khả năng kết nối và tái sử dụng góp phần đổi mới phương thức giải quyết thủ tục hành chính, giảm phụ thuộc vào hồ sơ giấy.

Hỗ trợ người dân đăng ký dịch vụ và lấy số thứ tự tại Văn phòng Đăng ký đất đai Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN)

Bảo đảm giá trị pháp lý của dữ liệu số

Theo Luật sư Hà Hải, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh cần phân biệt giữa thông tin Giấy chứng nhận được tích hợp trên VNeID và Giấy chứng nhận điện tử. Việc tích hợp thông tin “sổ đỏ” trên VNeID về bản chất là đưa dữ liệu từ cơ sở dữ liệu chuyên ngành vào tài khoản định danh điện tử để người dân khai thác, xuất trình.

Theo khoản 6 Điều 9 Nghị định 69/2024/NĐ-CP, thông tin được tích hợp có giá trị chứng minh tương đương việc cung cấp, xuất trình giấy tờ chứa thông tin đó.

Tuy nhiên, VNeID không phải là nguồn độc lập xác lập quyền sử dụng đất và việc hiển thị thông tin trên ứng dụng không mặc nhiên thay thế Giấy chứng nhận. Theo khoản 21 Điều 3 Luật Đất đai, Giấy chứng nhận là chứng thư pháp lý để Nhà nước xác nhận quyền sử dụng đất hợp pháp.

Vì vậy, khi thông tin trên VNeID khác với Giấy chứng nhận hoặc hồ sơ địa chính, cần căn cứ hồ sơ đăng ký, dữ liệu địa chính, các quyết định cấp, đính chính, thu hồi, đăng ký biến động và bản án, quyết định có hiệu lực liên quan để xác định thông tin chính xác.

Cán bộ Văn phòng Đăng ký đất đai Thành phố Hồ Chí Minh số 2 (khu vực Cát Lái) giải quyết thủ tục đất đai cho người dân. (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN)

Theo luật sư, thông tin trên VNeID là một nguồn đối chiếu, không phải sự xác nhận rằng thửa đất không phát sinh hạn chế tại thời điểm giao dịch. Người nhận chuyển nhượng cần kiểm tra chủ thể và quyền định đoạt, tình trạng đồng sở hữu, tài sản chung vợ chồng, lịch sử biến động, thế chấp, tranh chấp, kê biên, thời hạn sử dụng đất và nghĩa vụ tài chính. Diện tích, ranh giới, hiện trạng, pháp lý công trình, quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất cũng cần được đối chiếu.

Việc số hóa thông tin Giấy chứng nhận và tích hợp trên VNeID được kỳ vọng giúp người dân chủ động cung cấp, xác thực thông tin về chủ sử dụng đất, nhà ở; hạn chế nguy cơ giả mạo, thất lạc giấy tờ, tăng tính minh bạch thông tin tài sản và thuận tiện hơn khi thực hiện giao dịch. Việc giảm nhu cầu in ấn, lưu giữ và bảo quản giấy tờ cũng góp phần giảm chi phí.

Tuy nhiên, giá trị của việc số hóa không chỉ nằm ở việc đưa thông tin “sổ đỏ” lên ứng dụng mà ở khả năng bảo đảm dữ liệu chính xác, được cập nhật kịp thời khi phát sinh biến động. Theo luật sư Hà Hải, nếu biến động đã được tiếp nhận nhưng chưa được chỉnh lý, cập nhật vào cơ sở dữ liệu đất đai thì cần xem xét trách nhiệm của tổ chức đăng ký đất đai; trường hợp dữ liệu nguồn chính xác nhưng sai lệch trong quá trình kết nối, đồng bộ hoặc hiển thị trên VNeID thì cần xác định trách nhiệm của cơ quan quản lý hệ thống, cơ quan kết nối và đơn vị kỹ thuật.

Từ thực tế Thành phố Hồ Chí Minh, việc số hóa hàng triệu thửa đất, chuẩn hóa hồ sơ và kết nối dữ liệu giữa các ngành đang tạo nền tảng chuyển từ quản lý dựa nhiều vào giấy tờ sang quản lý dựa trên dữ liệu. Trong bối cảnh Chính phủ đề xuất cấp Giấy chứng nhận cả bản giấy và bản điện tử, yêu cầu đặt ra không chỉ là số hóa mà còn phải bảo đảm dữ liệu “đúng thửa đất, đúng thông tin, đúng chủ sử dụng,” được cập nhật đầy đủ, chính xác và có khả năng chia sẻ, tái sử dụng.

Nền tảng dữ liệu được chuẩn hóa, đồng bộ sẽ giúp thông tin Giấy chứng nhận trên môi trường số phát huy hiệu quả, góp phần giảm giấy tờ, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục, tăng tính minh bạch và nâng cao hiệu quả quản lý đất đai.