Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam xác lập định hướng toàn diện cho công tác đào tạo nhân lực ngành văn hóa, đặt con người vào vị trí trung tâm trong mối quan hệ biện chứng giữa phát triển văn hóa và hoàn thiện nhân cách xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới.
Trên tinh thần đó, Đại tá, Tiến sỹ, Nghệ sỹ Nhân dân Nguyễn Xuân Bắc, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội đã trả lời phỏng vấn Báo Điện tử VietnamPlus về chiến lược phát triển nguồn nhân lực mang tính đột phá, tạo nền tảng tri thức và kinh nghiệm, đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển bền vững của ngành.
Tác động tích cực đến công tác đào tạo
- Ông có đánh giá thế nào về ý nghĩa của Nghị quyết số 80-NQ/TW trong việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc?
Đại tá Nguyễn Xuân Bắc: Tôi cho rằng Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị thể hiện một tầm nhìn to lớn và dài rộng trong công tác lãnh đạo sự phát triển văn hóa, nghệ thuật của đất nước.
Với các mục tiêu, nhóm nhiệm vụ, giải pháp cụ thể cùng tầm nhìn đến năm 2045, Nghị quyết đã xác định rõ công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo trở thành trụ cột của phát triển bền vững, phấn đấu đóng góp khoảng 9% GDP. Theo tôi, đây là định hướng có ý nghĩa rất lớn đối với sự phát triển văn hóa nói chung, văn học nghệ thuật nói riêng.
Đại tá, Tiến sỹ, Nghệ sỹ Nhân dân Nguyễn Xuân Bắc, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội. (Ảnh: PV/Vietnam+)Nghị quyết tác động rất rõ đối với việc đào tạo văn hóa, nghệ thuật. Việc ban hành Nghị quyết tạo dấu ấn quan trọng về cơ chế, chính sách, đặc biệt là chế độ đãi ngộ dành cho những người làm công tác giáo dục, đào tạo văn hóa nghệ thuật. Điều này tiếp thêm động lực cho đội ngũ giảng viên, cán bộ, đồng thời mở ra nhiều cơ hội học tập, rèn luyện tốt hơn cho học viên, sinh viên và cả các nghệ sỹ đang thực hành biểu diễn.
- Trong số những nội dung quan trọng của Nghị quyết 80, ông quan tâm đến điều gì nhất?
Đại tá Nguyễn Xuân Bắc: Có một nội dung mà chúng tôi rất tâm huyết, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác tuyển sinh và đào tạo nhân tài cho đất nước. Đó là Nghị quyết 80 nêu rõ việc tạo điều kiện để học sinh phổ thông được tiếp cận với văn hóa, nghệ thuật từ sớm, coi đây là một nền tảng quan trọng song hành cùng giáo dục và đào tạo nhằm phát triển nhân cách, phát triển con người. Khi các em được tiếp xúc sớm, chúng ta có cơ sở phát hiện, nuôi dưỡng tài năng thực thụ, từ đó tuyển chọn và đào tạo chuyên nghiệp, bài bản, lâu dài. Đây là cơ hội để hình thành nguồn tuyển sinh nghệ thuật dồi dào, chất lượng cho các cơ sở đào tạo.
Đại tá, Tiến sỹ, Nghệ sỹ Nhân dân Nguyễn Xuân Bắc chỉ huy Dàn nhạc Giao hưởng Quân đội. (Ảnh: PV/Vietnam+)Tôi tin rằng khi được xây dựng môi trường học tập thuận lợi, các em có thêm nhiều cơ hội trở thành tài năng thực sự, được đào tạo chính quy, chuyên nghiệp, đóng góp cho sự phát triển văn hóa, nghệ thuật của đất nước.
Tôi cũng đặc biệt ấn tượng khi Nghị quyết 80 đề ra chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa từ lĩnh vực đào tạo cho đến lan tỏa trong đời sống, mở rộng ra trong nước và quốc tế, nhất là trên không gian số. Tầm nhìn này rất phù hợp với bối cảnh hiện nay.
Các tài năng nghệ thuật có thể đóng góp cho các đơn vị chuyên nghiệp hoặc có điều kiện hoạt động độc lập, chủ động sáng tạo, liên kết thành các nhóm để đưa sản phẩm văn hóa Việt Nam đến đông đảo công chúng. Đó là động lực mạnh mẽ để thế hệ trẻ phát huy khả năng của mình theo nhiều cách thức đa dạng.
Mở ra tương lai cho các tài năng trẻ
- Liên hệ đến công tác đào tạo tại Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, Nghị quyết 80 “mở đường” cho đội ngũ giảng viên, sinh viên như thế nào, thưa ông?
Đại tá Nguyễn Xuân Bắc: Có lẽ, không chỉ riêng Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội mà với nhiều cơ sở giáo dục và đào tạo nhân lực văn hóa nghệ thuật, Nghị quyết 80 thực sự là một dấu mốc lịch sử.
Việc ban hành Nghị quyết tạo dấu ấn quan trọng về cơ chế, chính sách, đặc biệt mang đến những chính sách đãi ngộ thiết thực, tiếp thêm động lực cho toàn thể đội ngũ giảng viên, cán bộ. Đồng thời, mở ra cơ hội học tập, rèn luyện, phát triển tốt hơn cho học viên, sinh viên và các nghệ sỹ đang thực hành biểu diễn.
Buổi tập luyện của các giảng viên, học sinh, sinh viên Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. (Ảnh: PV/Vietnam+)Như tôi đã đề cập, Nghị quyết nhấn mạnh việc tạo điều kiện để học sinh phổ thông được tiếp cận nghệ thuật từ sớm. Theo tôi, nền tảng này sẽ giúp phát hiện, nuôi dưỡng tài năng ngay từ cơ sở, tạo nguồn tuyển sinh dồi dào và chất lượng cho các cơ sở đào tạo văn hóa, nghệ thuật. Từ bệ phóng này, các em sẽ được đào tạo chính quy, chuyên nghiệp, tiếp tục đóng góp lâu dài cho nền nghệ thuật quân đội và quốc gia.
Thực tiễn đào tạo tài năng văn hóa, nghệ thuật luôn đối mặt với nhiều thách thức. Nghị quyết 80 đã vạch ra giải pháp tháo gỡ 3 bài toán lớn, biến khó khăn thành cơ hội phát triển mới.
Thứ nhất là phát hiện và tuyển sinh tài năng. Trước đây, hàng năm, Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội phải cử nhiều đoàn công tác về tận các bản làng, vùng sâu vùng xa, để tìm kiếm, phát hiện và tuyển sinh, đặc biệt là tuyển sinh con em vùng đồng bào dân tộc thiểu số, các địa bàn trọng yếu của đất nước. Đây là một nhiệm vụ cực kỳ quan trọng nhưng cũng rất khó khăn để thực hiện chiến lược giữ đất, giữ người, giữ văn hóa. Giờ đây, với mục tiêu “100% học sinh, học viên, sinh viên trong hệ thống giáo dục quốc dân được tiếp cận, tham gia hiệu quả, thường xuyên các hoạt động nghệ thuật, giáo dục di sản văn hóa,” hệ thống giáo dục cơ sở sẽ đồng hành cùng chúng tôi phát hiện, tạo nguồn tuyển sinh ngay từ đầu, khắc phục triệt để khó khăn trên.
Nghị quyết 80 mang lại sự yên tâm công tác, tạo môi trường khuyến khích và điều kiện thuận lợi nhất cho cả đội ngũ quản lý, người dạy và người học trong giảng dạy, sáng tạo và thực hành biểu diễn.
Nghị quyết 80 mở ra tương lai rộng lớn cho những người theo học văn hóa-nghệ thuật. (Ảnh minh họa: PV/Vietnam+)Nghị quyết cũng mở ra tương lai rộng lớn cho những người theo học văn hóa-nghệ thuật. Với chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa vươn tầm quốc tế và mở rộng trên không gian số, các em không chỉ giới hạn ở việc đầu quân cho các cơ quan, đơn vị nghệ thuật mà hoàn toàn có thể trở thành những nghệ sỹ hoạt động độc lập, những nhóm sáng tạo và ứng dụng công nghệ để lan tỏa giá trị văn hóa nghệ thuật.
Đây là động lực to lớn, giúp thế hệ trẻ vượt qua những thiệt thòi của thế hệ trước để tự tin theo đuổi đam mê, phát huy tiềm năng, sức sáng tạo.
- Ông có những kiến nghị như thế nào để những chủ trương lớn, tầm nhìn dài hạn của Nghị quyết 80 thực sự đi vào thực tế và tạo ra sức bật cho đời sống văn hóa-nghệ thuật nước nhà?
Đại tá Nguyễn Xuân Bắc: Từ góc độ thực tiễn đào tạo, tôi cho rằng cần có kế hoạch cụ thể, chi tiết và đồng bộ trong triển khai thực hiện các giải pháp nhằm cụ thể hóa các mục tiêu, chủ trương mà Nghị quyết đề ra.
Trong đó, bên cạnh xây dựng cơ chế tài chính đặc thù cho giáo dục nghệ thuật, trong bối cảnh thời đại mới, các bộ, ngành như Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần phối hợp xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về năng khiếu nghệ thuật. Điều này giúp các cơ sở đào tạo chuyên ngành văn hóa nghệ thuật dễ dàng “khoanh vùng,” theo dõi, có chính sách tuyển sinh tài năng nghệ thuật.
Chủ trương mới của Đảng tạo điều kiện, thúc đẩy nghệ sỹ, nhất là nghệ sỹ trẻ tự tin sáng tạo, lan tỏa sản phẩm văn hóa, nghệ thuật Việt Nam ra quốc tế. (Ảnh: CTV/Vietnam+)Cùng với khát vọng phát triển công nghiệp văn hóa, cần có những chế tài mạnh mẽ hơn bảo vệ bản quyền trên không gian số. Đồng thời, đầu tư, phát triển hệ sinh thái sáng tạo nghệ thuật, gắn kết văn hóa, nghệ thuật và sức mạnh công nghệ để tạo điều kiện, thúc đẩy nghệ sỹ, nhất là nghệ sỹ trẻ tự tin sáng tạo, lan tỏa sản phẩm văn hóa, nghệ thuật Việt Nam ra quốc tế.
Với tầm nhìn, sứ mệnh và những giải pháp chiến lược bám sát thực tiễn, bám sát tinh thần thời đại mới, tôi tin rằng Nghị quyết 80 sẽ tạo đà để văn hóa, nghệ thuật Việt Nam phát triển rực rỡ. Trong tương lai gần, văn hóa nghệ thuật sẽ thực sự trở thành nguồn sức mạnh mềm, đóng góp quan trọng vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
- Xin trân trọng cảm ơn ông.