Ngày 20/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khoá XVI, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình bày tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Tháo gỡ triệt để bất cập thực tiễn

Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, quan điểm xây dựng dự án Luật gồm 3 trụ cột chính: Thể chế hóa đầy đủ quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng; Bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính đồng bộ, thống nhất và tính khả thi của hệ thống pháp luật; phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; Cắt giảm tối đa thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp; Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Cụ thể, Chính phủ đề xuất bãi bỏ, đơn giản hóa 20 thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; Phân cấp, phân quyền 10 nội dung; Tháo gỡ 31 nội dung đang vướng mắc, đặc biệt là gắn với yêu cầu của môi trường kinh tế số và nền tảng số. Dự thảo luật bao gồm có 6 điều, trong đó 4 điều sửa luật, 1 điều về hiệu lực và 1 điều về chuyển tiếp.

Trong đó, ở Luật Thương mại, dự thảo luật bãi bỏ 3 nhóm điều kiện kinh doanh, 4 thủ tục hành chính và phân cấp 1 thủ tục và sửa đổi 3 nội dung chồng chéo. Luật Cạnh tranh, dự thảo luật đơn giản hóa 2 thủ tục theo phương thức điện tử và hoàn thiện 3 nội dung hướng đến hoàn thiện các quy định, nhằm bảo đảm duy trì môi trường cạnh tranh lành mạnh, xử lý nghiêm các hành vi phản cạnh tranh trong nền kinh tế số và các mô hình kinh doanh mới.

Với Luật Quản lý ngoại thương, dự thảo luật bãi bỏ 2 thủ tục, đơn giản hóa 9 thủ tục, phân cấp 5 nội dung và hoàn thiện 4 nội dung cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Mục đích tháo gỡ bất cập về tái nhập khẩu hàng hóa do chính mình sản xuất đã xuất khẩu; hoạt động ngoại thương với khu hải quan riêng; Chứng nhận, tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa; và một số quy định khác nhằm giải phóng nguồn lực.

Về Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, dự thảo luật phân cấp 4 nội dung và hoàn thiện 1 nội dung để thống nhất với pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết dự thảo Luật bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh và đánh giá kỹ lưỡng điều kiện về nguồn nhân lực, khả năng tổ chức thi hành, thực hiện phân quyền và cơ chế hậu kiểm. Các nội dung phân quyền, phân cấp cơ bản được kiểm chứng thực tế, bảo đảm tính khả thi và phù hợp với nguyên tắc của Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ chức chính quyền địa phương.

Nhất trí với phạm vi sửa đổi

Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết Ủy ban tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung 4 Luật. Ông nhấn mạnh việc sửa đổi nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, tạo môi trường đầu tư kinh doanh cạnh tranh lành mạnh và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế số.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết Ủy ban tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung 4 Luật. (Ảnh: TTXVN)

Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhất trí với phạm vi sửa đổi tại dự thảo Luật đồng thời đề nghị Cơ quan Soạn thảo tiếp tục rà soát các quy định về hạn chế quyền, xác lập nghĩa vụ, xử lý vi phạm và điều khoản chuyển tiếp; Bảo đảm thống nhất với Bộ luật Dân sự, pháp luật về đầu tư, doanh nghiệp, thương mại điện tử, dữ liệu, hải quan và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Bên cạnh đó, việc phân cấp, phân quyền phải gắn liền với trách nhiệm giải trình, công tác kiểm tra, giám sát và bảo đảm nguồn lực thực hiện; Đẩy mạnh hơn nữa việc số hóa thủ tục hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung và hoàn thiện đồng bộ các văn bản quy định chi tiết.

Về sửa đổi, bổ sung Luật Thương mại, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho biết quy định liên quan tới độc quyền Nhà nước trong hoạt động thương mại, Uỷ ban cơ bản tán thành nguyên tắc phải có căn cứ tại luật quản lý ngành, lĩnh vực và danh mục hàng hóa, dịch vụ độc quyền phải được công khai. Báo cáo cũng yêu cầu làm rõ quy định về thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an là quy định ngoại lệ hay chỉ cụ thể hóa phạm vi đã được luật xác định.

Về hạn mức khuyến mại, mức giảm giá tối đa, báo cáo đề nghị làm rõ nguyên tắc, tiêu chí và giới hạn điều chỉnh, bảo đảm tính ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo; Bổ sung quy định phù hợp với giao dịch trên nền tảng số (nơi nhiều hình thức ưu đãi có thể áp dụng đồng thời); Phân định rõ với hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh hoặc cạnh tranh không lành mạnh để tránh xử lý trùng lặp.

Về bãi bỏ các quy định về hợp đồng và toàn bộ Chương VII về chế tài, Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị bổ sung bảng đối chiếu quy định bị bãi bỏ với quy định thay thế, đánh giá tác động đầy đủ; Nghiên cứu giữ lại quy định đặc thù cần thiết và hoàn thiện điều khoản chuyển tiếp đối với hợp đồng, tranh chấp, thời hiệu.

Tại Luật Cạnh tranh, Uỷ ban Kinh tế và Tài chính nhận định Luật Cạnh tranh có tính chất đặc thù, các tiêu chí trong Luật mang tính khái quát cao, làm cơ sở để Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đánh giá thông tin, chứng cứ và ra quyết định theo từng vụ việc riêng biệt. Do đó, Cơ quan Thẩm tra đề nghị nghiên cứu cách thiết kế quy định về xác định thị trường liên quan, thị phần, thị phần kết hợp, sức mạnh thị trường đáng kể hợp lý, thể hiện đặc thù của nền kinh tế số, bảo đảm tính rõ ràng, khả thi, khắc phục triệt để bất cập do thể chế. Đối với hành vi cấm và cạnh tranh không lành mạnh, báo cáo đề nghị rà soát hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh, độc quyền bị cấm trên cả thị trường truyền thống lẫn thị trường đa diện, nền tảng số, tránh can thiệp sâu vào quyền tự do kinh doanh.

Theo Uỷ ban Kinh tế và Tài chính, Luật Quản lý ngoại thương (sửa đổi) cần quy định khái quát về cơ quan có thẩm quyền thành lập hoặc công nhận khu vực hải quan riêng đồng thời làm rõ khả năng tiêu thụ trong nước và cơ chế kiểm soát chất lượng đối với hàng hóa cấm xuất/nhập khẩu được nhập khẩu trở lại Việt Nam. Và, Cơ quan Thẩm tra cơ bản tán thành phân quyền cho Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh cấp giấy phép trong một số trường hợp ngoại lệ (nhưng cần đánh giá kỹ nguồn lực, năng lực chuyên môn của địa phương) và giữ vai trò hướng dẫn, kiểm tra của Trung ương. Xác định rõ giới hạn tạm nhập hàng hóa "để sử dụng vì mục đích khác" và làm rõ quy định về thay đổi tuyến đường quá cảnh (chỉ thông báo hay phải được chấp thuận).

Đối với nội dung sửa đổi, bổ sung tại Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, báo cáo tán thành tăng quyền chủ động cho người tiêu dùng khi lựa chọn mục đích, phạm vi thu thập thông tin, song đề nghị bảo đảm thống nhất với pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân; Làm rõ cơ quan ban hành Danh mục, cơ chế phối hợp, thời hạn chuyển tiếp và định lượng hóa các tiêu chí nhằm bảo đảm rõ ràng, khả thi; Phân định rõ thẩm quyền giữa cấp tỉnh và cấp xã, cơ quan tiếp nhận chính, cơ chế chuyển hồ sơ, nguyên tắc không giải quyết trùng lặp và thẩm quyền xử lý tranh chấp trên nền tảng số./.