Một bộ phận quan trọng của nền văn hóa Việt Nam
Chỉ thị số 04-CT/TW nêu rõ, xuất bản là một lĩnh vực hoạt động tư tưởng sắc bén của Đảng, Nhà nước và nhân dân, có nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến, xây dựng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Xuất bản còn là một bộ phận quan trọng của nền văn hóa Việt Nam, góp phần xây dựng và bồi đắp nền tảng tri thức quốc gia, tạo lập giá trị xã hội, dẫn dắt, định hướng thẩm mỹ, nâng cao dân trí và phát triển văn hóa; xây dựng, bảo vệ, phát huy giá trị con người Việt Nam.
Xuất bản phải đáp ứng tốt nhu cầu đọc, học, giải trí và hưởng thụ văn hóa tinh thần của nhân dân. Cần phát triển văn hóa đọc, lấy người đọc là trung tâm, là mục tiêu của hoạt động xuất bản; xây dựng và hình thành thói quen đọc sách trong cộng đồng.
Xuất bản cũng cần đóng vai trò là công cụ chủ đạo trong GD-ĐT; là một bộ phận quan trọng của ngành công nghiệp văn hóa, góp phần lan tỏa văn hóa, hình thành chuỗi giá trị nội dung số, tài sản số, gia tăng hiệu quả kinh tế và đóng góp vào thành tựu chung của nền kinh tế quốc dân cũng như khả năng cạnh tranh quốc gia.
Đồng thời, đây còn là cánh cửa mở rộng giao lưu, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; là công cụ ngoại giao văn hóa quan trọng, góp phần khẳng định và phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế.
Góp phần nâng cao vị thế và ảnh hưởng của Việt Nam
Chỉ thị 04-CT/TW xác định mục tiêu đến năm 2030 xây dựng hệ thống xuất bản tinh gọn, mạnh, chất lượng, hiện đại; hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia đa nền tảng, đa sản phẩm, thực hiện nhiệm vụ chính trị, văn hóa, KH-CN, GD-ĐT, trong đó có đơn vị thực hiện chức năng đối ngoại chiến lược. Hoạt động xuất bản được chuyển đổi số sâu rộng, phát triển hạ tầng, nền tảng công nghệ, nội dung số; ưu tiên xuất bản phẩm số, đa dạng hóa số hóa; ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn; phát triển hệ thống xuất bản đa phương tiện.
Cùng với đó là thúc đẩy mạnh mẽ văn hóa đọc, xây dựng thư viện số, tủ sách điện tử, không gian văn hóa đọc trong cộng đồng; đầu tư hệ thống phát hành đến vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; phát triển sách song ngữ, sách tiếng dân tộc. Đồng thời, tăng cường hợp tác quốc tế, đưa sách Việt Nam ra thế giới, tiếp nhận sách nước ngoài; tham gia trao đổi bản quyền, đưa sách Việt vào hệ thống thư viện đại học toàn cầu; phát triển xuất bản điện tử với 100% nhà xuất bản tham gia và 80% cơ sở in có công nghệ hiện đại.
Đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu có hệ thống xuất bản, truyền thông phát triển mạnh, đa dạng, hiện đại, đáp ứng tốt nhu cầu đọc, học, giải trí và hưởng thụ văn hóa tinh thần của nhân dân trong kỷ nguyên mới; trở thành ngành kinh tế số, doanh nghiệp số xuất bản Việt Nam có năng lực vươn ra toàn cầu; là trung tâm sáng tạo, giao lưu, hợp tác hàng đầu với các nước có hoạt động xuất bản, truyền thông lớn ở khu vực Đông Nam Á và quốc tế, góp phần nâng cao vị thế và ảnh hưởng của Việt Nam trên trường quốc tế.
Phát triển ngành xuất bản chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại
Chỉ thị 04-CT/TW yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước; hoàn thiện pháp luật, cơ chế, chính sách; tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, phát triển không gian số và kinh tế số xuất bản. Cùng với đó là xây dựng cơ chế tài chính hỗ trợ; hoàn thiện pháp luật về bảo vệ bản quyền, tăng cường bảo vệ quyền tác giả, nhất là trong môi trường số; nâng cao nhận thức cộng đồng về sở hữu trí tuệ.
Chỉ thị cũng nhấn mạnh việc tập trung đầu tư cho nội dung xuất bản trở thành sản phẩm cốt lõi để phát triển công nghiệp văn hóa; mở rộng các thể loại, đề tài mới có giá trị tư tưởng, khoa học, thẩm mỹ; phát triển mô hình xuất bản mới phù hợp xu thế truyền thông tích hợp và chuyển đổi số. Đồng thời, xây dựng chiến lược phát triển xuất bản, định vị sản phẩm của xuất bản gắn với công nghiệp văn hóa; mở rộng hợp tác quốc tế trong tất cả lĩnh vực của xuất bản; nuôi dưỡng, phát triển văn hóa đọc trong các tầng lớp nhân dân; thực hiện mô hình hợp tác công tư để lan tỏa giá trị văn hóa quốc gia.
Nguồn nhân lực được xác định là yếu tố then chốt. Theo đó, cần đổi mới chương trình đào tạo, nâng cao năng lực đội ngũ làm xuất bản, từ cán bộ quản lý đến biên tập viên, chuyên gia công nghệ; tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức nghề nghiệp; ngăn chặn việc lợi dụng không gian mạng để tuyên truyền nội dung sai trái, không lành mạnh...
Chỉ thị cũng yêu cầu xây dựng hạ tầng kỹ thuật số, nền tảng dữ liệu xuất bản số dùng chung toàn ngành; ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đa dạng hóa sản phẩm xuất bản theo hướng số hóa; khuyến khích doanh nghiệp công nghệ trong nước tham gia phát triển hệ sinh thái xuất bản số. Cùng với đó là phát triển văn hóa đọc trong xã hội, nâng cao giá trị của sách, xây dựng thói quen và kỹ năng đọc, góp phần hình thành xã hội học tập và học tập suốt đời.
Toàn văn Chỉ thị 04-CT/TW.