Theo tờ trình, cơ chế này nhằm rút ngắn từ 5-7 tháng thời gian thực hiện dự án, tạo quỹ đất sạch cho các dự án lớn, quan trọng và cấp bách.

Người dân phường Gia Định bàn giao mặt bằng thực hiện dự án Rạch Xuyên Tâm. Ảnh: LÊ THOA

Theo UBND TPHCM, Luật Phát triển đô thị được Quốc hội thông qua giao HĐND TPHCM quy định tiêu chí, điều kiện, trình tự, thủ tục thực hiện dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư độc lập trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư.

Việc xây dựng nghị quyết này cũng nhằm thực hiện yêu cầu đẩy nhanh tiến độ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong công tác thu hồi đất, đáp ứng yêu cầu triển khai nhiều dự án đầu tư xây dựng hạ tầng thời gian tới.

Theo quy định hiện hành, việc tách và triển khai dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thực hiện đồng thời với thời điểm phê duyệt đầu tư dự án chính. Tuy nhiên, thời gian thẩm định dự án đầu tư tối đa không quá 40 ngày làm việc.

Trên thực tế, việc lập, thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư cần từ 5-6 tháng; công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng kéo dài từ 5-7 tháng. Đối với các dự án lớn, quan trọng cần triển khai ngay hoặc dự án đầu tư xây dựng cấp bách, trình tự này có thể ảnh hưởng tiến độ chung của dự án và làm chậm giải ngân vốn đầu tư.

Vì vậy, UBND TPHCM đề xuất cho phép triển khai công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng trước khi chủ trương đầu tư được phê duyệt, thực hiện song song với quá trình lập dự án đầu tư nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án từ 5-7 tháng. Đây được xác định là công cụ để thành phố chuẩn bị quỹ đất sạch, phục vụ dự án lớn, quan trọng cần triển khai ngay và các dự án đầu tư xây dựng cấp bách, khẩn cấp.

Các dự án đầu tư công cần triển khai ngay; dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư sử dụng vốn ngân sách thành phố và các nguồn vốn hợp pháp khác của thành phố cần triển khai ngay; dự án đầu tư theo quy định về đầu tư cần triển khai ngay; dự án đầu tư xây dựng cấp bách hoặc khẩn cấp sẽ thuộc phạm vi áp dụng.

Công nhân thu dọn phế liệu để bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư thi công dự án Nâng cấp, mở rộng quốc lộ 13. Ảnh: PHƯƠNG UYÊN

Tuy nhiên, theo UBND TPHCM, cơ chế bồi thường đi trước chỉ được thực hiện đối với dự án, công trình thực sự cấp bách, khẩn cấp khi có văn bản chỉ đạo trực tiếp của các cấp ủy Đảng hoặc Chính phủ, nhằm bảo đảm nguồn lực tài chính công của địa phương tập trung đúng trọng tâm, trọng điểm.

UBND TPHCM đề xuất đẩy mạnh phân cấp thẩm quyền phê duyệt dự án bồi thường chi tiết cho Chủ tịch UBND cấp xã, nhằm rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục hành chính.

UBND TPHCM nhận xét, do công tác bồi thường độc lập được thực hiện trước khi dự án xây lắp chính được phê duyệt, có thể phát sinh trường hợp thay đổi ranh giới quy hoạch hoặc tạm dừng dự án.

Để bảo toàn ngân sách địa phương, UBND TPHCM đề xuất giao UBND TPHCM rà soát toàn bộ chi phí đã thực hiện, thu hồi quỹ đất sạch và tài sản liên quan để chuyển đổi công năng sang mục đích công ích hoặc thương mại hợp pháp khác, đồng thời báo cáo HĐND TPHCM.