Cải thiện chất lượng cuộc sống người dân

Nhớ lại 5 năm trước, lãnh đạo UBND Quận 6 cho biết, lúc đó dòng kênh Tân Hóa – Lò Gốm chỉ là làn nước đen, đầy rác và bị thu hẹp do bị lấn chiếm bởi nhiều khu nhà ổ chuột, tạm bợ, nhiều nơi chưa có nước sạch, điện sinh hoạt. Trên địa bàn Quận 6, nhiều tuyến hẻm còn là đường đất, dân cư sống ven kênh rạch đổ rác và nước thải trực tiếp xuống kênh gây ô nhiễm môi trường trầm trọng; dịch bệnh phát triển, đời sống người dân phức tạp khiến đời sống người dân đã khó khăn lại thêm khó… Từ thực tế trên, khi TP có dự án nâng cấp đô thị, Quận 6 là một trong những địa phương được đầu tư cải thiện môi trường đô thị ngay từ những hợp phần đầu tiên.

Kênh Tân Hóa - Lò Gốm dài 7,5km chảy qua các quận 6, 11, Tân Bình nối với kênh Tàu Hũ – Bến Nghé hòa vào sông Sài Gòn với kinh phí 166,6 triệu USD vay từ Ngân hàng Thế giới và hơn 1.714 tỷ đồng từ ngân sách thành phố để giải tỏa mặt bằng. Qua 3 năm thi công, ngày 5/4/2015, dự án đã hoàn thành với các hạng mục công trình gồm: Hệ thống cống hộp dài 2,5km; bờ kè kênh dài 7,86km; đường giao thông (dài 11,5km, rộng từ 3-20m); hệ thống cống bao tiêu, tách dòng nước thải sinh hoạt (dài 7,5km, sâu 4,5-8,7m); hệ thống thoát nước (dài 10,6km, sâu từ 1-4m) và công trình chiếu sáng, tạo sự thông thoáng môi trường, không khí trong lành dọc toàn bộ tuyến kênh…

Những công trình trên đã kéo theo việc nâng cấp đồng bộ các hệ thống hạ tầng cơ sở ở 96 khu dân cư thu nhập thấp. Có 6.305.589 người được hưởng lợi từ dự án, trong đó có 1.281.055 người được hưởng lợi trực tiếp thông qua các dịch vụ hạ tầng tiện ích như bệnh viện mới, trường học mới, mở rộng hẻm, chỉnh trang nhà ở. Dự án còn tạo quỹ gần 350 tỉ đồng để hỗ trợ người dân vay vốn làm ăn, sửa chữa nhà ở, sử dụng nước sạch.

Theo đánh giá của lãnh đạo UBND Quận 6, ngoài hiệu quả trong việc cải tạo môi trường của TP, dự án đã đem lại kết quả tích cực cho người dân có thu nhập thấp trên địa bàn quận, cung cấp cơ sở hạ tầng thiết yếu nhất cho người dân, đảm bảo sức khỏe, vệ sinh môi trường; chất lượng cuộc sống ổn định và phát triển bền vững. Riêng tại Quận 6 đã có 251.902 người dân trên địa bàn 14 phường được hưởng lợi trực tiếp và tạo nhiều cơ hội để vươn lên. Trong đó, có nhiều hộ được bố trí tái định cư nơi ở mới khang trang, an toàn, có điều kiện làm ăn, học tập…

Chị Hoàng Thị Thanh Hoa, ngụ tại 371/10 đường Hậu Giang, phường 11, Quận 6 chia sẻ: “Trước đây con kênh Tân Hóa – Lò Gốm rất hôi, nhất là khi thủy triều lên, nước đen đặc, đầy rác rưởi. Bây giờ, mọi thứ đã thay đổi rất nhiều, nước đã đổi màu sáng hơn và không còn mùi hôi thối nữa. Vì vậy, tôi thấy việc cải tạo con kênh này đã đem lại lợi ích to lớn về môi trường và sinh thái. Bây giờ người dân sống dọc bờ kênh có thể yên tâm sinh sống”.

Cùng niềm vui của cư dân hưởng lợi từ dòng kênh vừa hoàn thành, chị Nguyễn Thị Nguyệt, ngụ tại 371/2 đường Hậu Giang, phường 11, Quận 6 cũng cho biết: Từ khi Kênh Tân Hóa – Lò Gốm hoàn thiện, quang cảnh xung quanh thoáng hẳn ra, khắc hẳn với 3 năm về trước. Các đường dây điện, dây cáp cũng được đi ngầm dưới đất, mọi thứ đều được cải tạo mới mẻ. Sau khi hoàn thiện, mặt đường được mở rộng, giao thông và buôn bán thuận lợi hơn trước nhiều. Ngoài ra, cơ sở hạ tầng được cải thiện, đời sống của những người dân sống ven bờ kênh được cải thiện đáng kể.

Xây dựng thêm những chính sách phát triển xanh

Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng bộ Thành phố lần thứ IX, nhiệm kỳ 2010-2015 với 6 chương trình đột phá được đề ra, UBND TPHCM đã yêu cầu các sở, ban, ngành thực hiện các giải pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường (1 trong 6 chương trình đột phá) tại nội thành và các lưu vực sông, kênh rạch ngoại thành…

Người dân tập thể dục trên dòng kênh Tân Hóa – Lò Gốm. (Ảnh: Hoàng Hải)

Cụ thể hóa sự quyết tâm đó, TPHCM đã đề ra 6 mục tiêu giảm thiểu ô nhiễm môi trường như: đẩy mạnh công tác kiểm tra việc tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường trong quá trình hoạt động kinh doanh, sản xuất, xây dựng và các phương tiện vận chuyển vật liệu xây dựng, chất thải thông thường, chất thải nguy hại; kiểm soát chặt chẽ việc tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường theo quy chuẩn về kỹ thuật tại các đô thị mới, các công trình công cộng, các cơ sở kinh doanh, sản xuất; chỉ xây dựng sau khi đã được phê duyệt Báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc cam kết bảo vệ môi trường thuộc các đối tượng phải lập; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo quy định.

Để giám sát chặt chẽ mức độ ô nhiễm môi trường, Sở Tài nguyên - Môi trường TP đã tăng cường năng lực mạng lưới quan trắc chất lượng môi trường trên địa bàn, hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu về quan trắc chất lượng môi trường trên địa bàn TP. Đến năm 2015, TP đã hoàn thành lắp đặt hệ thống quan trắc chất lượng nước thải tại cửa xả của các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao.

Ngoài công trình cải tạo kênh và đường dọc kênh Tân Hóa - Lò Gốm mang lại hiệu quả cao trong cải thiện môi trường và đời sống người dân, trước đó dự án cải tạo dòng kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè có chiều dài gần 9 km (đi qua các quận 1, 3, Tân Bình, Phú Nhuận và Bình Thạnh) đã được hoàn thành vào ngày 18/8/2012. Giờ đây, kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè từng được mệnh danh là dòng kênh đen, bẩn nhất TP đã trở thành dòng kênh xanh mát, hai con đường Hoàng Sa – Trường Sa ven kênh đã là hai con đường đẹp nhất nhì TP.

Đồng thời với các dự án hạ tầng, đến nay, TPHCM đã hoàn thành xây dựng 1 nhà máy xử lý chất thải nguy hại công suất 21 tấn/ngày; hoàn thành nhà máy xử lý tái chế rác thành phân compost của Công ty Tâm Sinh Nghĩa, dự án đường số 1 Khu liên hiệp Tây Bắc và dự án xử lý nước thải y tế bệnh viện TP. Đối với việc quản lý thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt đô thị của thành phố đã có những bước tiến rất đáng kể với một hệ thống tương đối đồng bộ, có quy hoạch cụ thể, từng bước áp dụng công nghệ xử lý tiên tiến, thân thiện môi trường, tái chế chất thải để phục vụ cho cộng đồng và định hướng tái sử dụng năng lượng từ xử lý rác thải. Hiện nay, khu liên hợp xử lý rác liên hoàn Đa Phước - Bình Chánh đang áp dụng công nghệ chôn lấp hợp vệ sinh tiên tiến và xử lý rác làm phân compost với công suất đảm bảo xử lý rác sinh hoạt cho thành phố trong nhiều năm tới.

Ngoài ra, Chương trình phân loại rác tại nguồn đã được TPHCM tái khởi động khá hiệu quả. Mỗi ngày, nhờ phân loại rác tại nguồn, chợ đầu mối Bình Điền cung cấp 25 tấn chất thải hữu cơ cho Khu liên hợp xử lý rác Đa Phước; chợ đầu mối Tam Bình và chợ đầu mối Hóc Môn cung cấp từ 90 - 100 tấn/ ngày cho Nhà máy xử lý rác Vietstar để chế biến thành phân compost. Ngoài ra, tại các hệ thống siêu thị Coop Mark, Big C….cũng đồng loạt triển khai chương trình và thu hút được nhiều người dân, khách hàng tham gia…

Vào mỗi buổi chiều người dân, trẻ em đi tập thể dục, vui chơi dọc 2 bờ kênh Tân Hóa – Lò Gốm. (Ảnh: T. Xuân)

Nhìn lại sau 5 năm triển khai Chương trình giảm ô nhiễm môi trường, TPHCM đã hoàn thành 24 chương trình giảm ô nhiễm, còn 10 chương trình đang triển khai và 5 chương trình ngừng triển khai, 85% nguồn thải đã có hệ thống xử lý nước thải. Đặc biệt, TP đã hoàn thành 100% mục tiêu toàn bộ khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao xây dựng, vận hành hệ thống xử lý nước thải tập trung. Đối với khu đô thị, có 10/20 dự án đô thị mới đã có hệ thống xử lý nước thải. Trạm xử lý nước thải Bình Hưng Hòa và Nhà máy xử lý nước thải Bình Hưng đã xử lý được khoảng 13,2% lượng nước thải sinh hoạt của TP. Đến nay, TP đã giảm 30% chỉ tiêu hữu cơ tại nguồn nước mặt khu vực nội thành; 100% chất thải rắn được xử lý…

Từ hiệu quả của việc thực hiện Chương trình giảm ô nhiễm môi trường, hiện nay ngành tài nguyên - môi trường TP đang nỗ lực để cuối năm 2015 sẽ có từ 80% đến 90% cơ sở sản xuất, dịch vụ, thương mại trên địa bàn có hệ thống xử lý và chuyển giao chất thải đúng quy định; 90% khu đô thị mới và 50% khu đô thị hiện hữu có hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt tập trung; giảm thiểu 80% mức độ ô nhiễm nguồn nước mặt tại khu vực nội thành và 60% mức độ ô nhiễm nguồn nước mặt khu vực ngoại thành; giảm thiểu 70% mức độ ô nhiễm không khí do sản xuất, 50% ô nhiễm không khí và tiếng ồn do hoạt động giao thông - vận tải và đảm bảo 100% người dân TP được phổ biến, tuyên truyền về bảo vệ môi trường.

Có thể nói, dù chưa hoàn thành hết những chỉ tiêu đề ra nhưng kết quả trên cũng đã chứng minh được sự cố gắng của TPHCM trong cải thiện tình trạng ô nhiễm môi trường. Để đẩy nhanh hơn nữa các mục tiêu bảo vệ môi trường tại TPHCM, Chủ tịch UBND TPHCM Lê Hoàng Quân cho biết, TP sẽ xây dựng thêm những chính sách phát triển xanh nhằm thu hút doanh nghiệp tham gia như: nhà máy xử lý nước thải đô thị, cải thiện chất lượng không khí, hệ thống kênh rạch để góp phần cải thiện chất lượng môi trường của TP.