Chiều 10-4, trong chương trình làm việc, các đại biểu (ĐB) Quốc hội thảo luận ở hội trường dự thảo Nghị quyết của Quốc hội ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.
Trước đó, Chính phủ đã có tờ trình dự thảo Nghị quyết trên. Theo nội dung trình, Chính phủ đề xuất thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut là 0 đồng/lít. Đề xuất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại là 0%. Đề xuất thuế giá trị gia tăng (VAT) đối với xăng, dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa, dầu mazut thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào.
Nếu được thông qua, Nghị quyết được áp dụng từ ngày 16-4 đến hết ngày 30-6-2026.
Thảo luận tại hội trường, các ĐB Quốc hội nhất trí cao, bày tỏ sự cần thiết ban hành nghị quyết này để đảm bảo an ninh năng lượng, ổn định thị trường và đảm bảo đời sống của người dân, hoạt động của doanh nghiệp.
ĐB Tạ Văn Hạ (TP Đà Nẵng) cho biết, mặc dù nghị quyết trên là rất cần thiết, song về lâu dài, để đảm bảo an ninh năng lượng, Chính phủ cần tập trung vào việc tối ưu hóa năng lực sản xuất nội địa, nhất là Nhà máy lọc hóa dầu Bình Sơn cần nâng cao năng suất để giảm phụ thuộc vào bên ngoài.
Cùng với đó, nâng cao chiến lược dự trữ quốc gia (xây dựng các kho bãi, kho ngầm dự trữ với quy mô lớn), nhưng phải tách bạch với kho dự trữ xăng dầu để sản xuất. 

ĐB Tạ Văn Hạ (TP Đà Nẵng). Ảnh: QUANG PHÚC

Tham gia thảo luận, ĐB Trần Hoàng Ngân (TPHCM) đề nghị kéo dài thời gian thực hiện nghị quyết đến hết năm 2026, hoặc tới 30-9-2026. Theo ĐB, mặc dù trong dự thảo nghị quyết có giao cho Chính phủ quyết định kéo dài hay chấm dứt thực hiện thu các loại thuế, nhưng điều đó chưa đảm bảo sự ổn định tâm lý cho doanh nghiệp và người dân. Vấn đề nữa, ĐB đề nghị Chính phủ phải sớm có chiến lược, giải pháp căn cơ để đảm bảo an ninh năng lượng. Đồng thời, phải có giải pháp về tiết kiệm năng lượng, đặc biệt là chuyển đổi năng lượng xanh.

ĐB Trần Hoàng Ngân (TPHCM). Ảnh: QUANG PHÚC

Theo ĐB Trần Hoàng Ngân, trong tình hình này, khi giá xăng dầu tăng thì các mặt hàng khác tăng theo, khi xăng dầu giảm thì giá mặt hàng khác không giảm. Do đó, phải có giải pháp đảm bảo tình hình giá cả. Cùng với đó, phải tăng cường kiểm soát, phòng chống buôn lậu xăng dầu. Việc này, Chính phủ có thể kiến nghị tăng hình phạt đối với tội phạm buôn lậu xăng dầu trong bối cảnh năng lượng bị khủng hoảng hiện nay.

ĐB Nguyễn Minh Sơn (Đồng Tháp). Ảnh: QUANG PHÚC

Tranh luận với quan điểm của ĐB Trần Hoàng Ngân, ĐB Nguyễn Minh Sơn (Đồng Tháp) bày tỏ, nếu kéo dài thời gian đề nghị như ĐB Ngân thì ngân sách nhà nước bị hụt rất lớn, ảnh hưởng tới đầu tư phát triển, đầu tư công, tăng áp lực với nợ công. Do đó, thay vì kéo dài thời gian thì cần cơ cấu lại nguồn thu, trong chi ngân sách cần ưu tiên tập trung vào các dự án có tính lan tỏa cao…

ĐB Bùi Xuân Hải (Hải Phòng). Ảnh: QUANG PHÚC

Với các quan điểm có phần khác nhau trong áp dụng thời gian thực hiện nghị quyết, ĐB Bùi Xuân Hải (Hải Phòng) nêu ý kiến, để đảm bảo tính linh hoạt của nghị quyết, ông đề nghị bổ sung thêm điều khoản “Quốc hội giao cho Thủ tướng ban hành quyết định cá biệt để điều chỉnh rút ngắn hoặc kéo dài hiệu lực của nghị quyết, hoặc từng loại thuế trong nghị quyết”. Cùng với đó, Bộ Tài chính và Bộ Công thương có thể tính toán, cân nhắc ở thời điểm thích hợp dừng áp dụng một trong ba sắc thuế, hoặc hai sắc thuế, hoặc có thể kéo dài một trong các sắc thuế…

Giải trình sau đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo nghị quyết sẽ nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến.

Nguy cơ thiếu hụt năng lượng

Trước đó, thảo luận tại tổ về tình hình kinh tế - xã hội, ĐB Phạm Văn Thanh (TPHCM, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam) cho biết, hiện nay một trong những thách thức lớn là nguy cơ thiếu hụt năng lượng.

ĐB Phạm Văn Thanh (TPHCM, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam. Ảnh: QUANG PHÚC

Theo ĐB, tổng công suất nguồn điện hiện đạt khoảng 89.920 MW, thấp hơn so với mức 94.104 MW theo quy hoạch. Trong khi đó, nhiều cơ chế quan trọng như giá điện, phát triển điện gió ngoài khơi hay tái cấu trúc Tập đoàn Điện lực Việt Nam vẫn chưa hoàn thiện. Nếu không sớm tháo gỡ các điểm nghẽn này, nguy cơ thiếu điện có thể ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu tăng trưởng.