Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đến tham dự phiên tham luận và đối thoại chuyên sâu trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu năm 2026. (Ảnh: HÙNG TRIỀU)

Chủ động nâng cao nội lực

Tham dự và phát biểu tại chương trình, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, kinh tế toàn cầu đang tái cấu trúc sâu sắc dưới tác động của chuyển đổi kép và sự dịch chuyển các cực tăng trưởng. Trước bối cảnh này, các nước đang phát triển không thể thích ứng thụ động, mà phải chủ động nâng cao nội lực để tham gia trực tiếp vào chuỗi giá trị mới. Hợp tác quốc tế trong kỷ nguyên mới là điều kiện bắt buộc, cần được chuyển hóa thành các chính sách và dự án thực chất dựa trên sự chia sẻ lợi ích.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại phiên tham luận và đối thoại chuyên sâu.(Ảnh: HÙNG TRIỀU)

Nhằm chuyển hóa cơ hội thành tăng trưởng và thịnh vượng, Phó Thủ tướng gợi mở bốn hướng đi chiến lược: xây dựng năng lực nội sinh về nhân lực, công nghệ và quản trị; hoàn thiện thể chế minh bạch với không gian thử nghiệm cái mới; tăng cường kết nối hợp tác đa phương; huy động hiệu quả tài chính xanh, công nghệ gắn với liên kết doanh nghiệp trong nước.

Phó Thủ tướng đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận ba vấn đề cốt lõi, gồm: nhận diện xu hướng định hình dòng vốn, công nghệ và chuỗi cung ứng; đánh giá tác động, cơ hội cùng rủi ro đối với các nước đang phát triển; xác định hành động cụ thể để hiện thực hóa sáng kiến, tạo nền móng kết nối vững chắc giữa các cực tăng trưởng.

“Giải phóng” ngân hàng khỏi gánh nặng cho vay hạ tầng

Ông Denis Depoux, Giám đốc điều hành toàn cầu Roland Berger, nhận định tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam ở mức 146%, cho thấy nền kinh tế phụ thuộc lớn vào vốn vay ngân hàng. Trong khi đó, các dự án công nghiệp và hạ tầng như đường sắt, cảng biển, năng lượng cần nguồn vốn dài hạn từ 20-30 năm. Vì vậy, việc dùng các khoản vay ngắn hạn 6 tháng hoặc vài năm để tài trợ dự án kéo dài 30 năm sẽ tạo ra rủi ro chênh lệch kỳ hạn.

Ông Denis Depoux phát biểu tại phiên tham luận và đối thoại chuyên sâu. (Ảnh: HÙNG TRIỀU)

Ông đề xuất tận dụng mức nợ công thấp để huy động vốn dài hạn với chi phí hợp lý, đầu tư các công trình hạ tầng trọng điểm. Điều này sẽ "giải phóng" hệ thống ngân hàng thương mại khỏi gánh nặng tài trợ hạ tầng dài hạn, giúp hệ thống này tập trung cung cấp vốn lưu động và tín dụng ngắn, trung hạn cho doanh nghiệp. Việt Nam cần phát triển thị trường trái phiếu và thị trường chứng khoán để thu hút thêm nguồn vốn dài hạn, đa dạng hóa kênh dẫn vốn cho nền kinh tế.

Điều phối thông minh, hạ chi phí logistics

Theo ông Devendra Jain, Quản lý cấp cao phụ trách sản xuất tiên tiến và chuỗi cung ứng Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), Việt Nam đã có hệ thống nhà máy, cảng biển và khu công nghiệp kết nối tốt, nhưng mới dừng ở mức kết nối cơ bản, chưa đạt mức kết nối thông minh. Các khâu trong chuỗi cung ứng còn hoạt động rời rạc, thiếu dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) dùng chung để phối hợp theo thời gian thực. Đây là một trong những nguyên nhân khiến chi phí logistics của Việt Nam chiếm 16-17% GDP, cao hơn nhiều nền kinh tế phát triển.

Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) không đủ nguồn lực đầu tư các công nghệ đắt đỏ như mạng 5G công nghiệp, bản sao số và các mô hình AI riêng. Theo ông Jain, chỉ 12% DNNVV tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, so với 62% ở nhóm doanh nghiệp lớn...

Ông Devendra Jain phát biểu tại phiên tham luận và đối thoại chuyên sâu. (Ảnh: HÙNG TRIỀU)

Ông Jain khuyến nghị TPHCM thí điểm xây dựng hệ thống điều phối logistics thông minh trên hành lang xuất khẩu từ các cụm sản xuất đến cụm cảng quốc tế Cái Mép – Thị Vải. Hệ thống sẽ tích hợp dữ liệu thời gian thực về hàng hóa, phương tiện, kho bãi, lịch tiếp nhận tại cảng và lịch tàu, từ đó tối ưu điều phối, giảm thời gian chờ và chi phí logistics. Thành phố cần đầu tư hạ tầng số dùng chung, tạo điều kiện để doanh nghiệp, nhất là DNNVV kết nối an toàn, không phải gánh toàn bộ chi phí đầu tư ban đầu.

Xây dựng vành đai công nghệ

PGS.TS Lê Quốc Cường, Thành viên Tiểu ban Khoa học và Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số (thuộc Ban Nghiên cứu phát triển TPHCM), đặt tầm nhìn chuyển từ mô hình các khu công nghiệp biệt lập sang vành đai liên kết vùng đa cực. Mục tiêu đến năm 2050, tầm nhìn 2075 đưa TPHCM trở thành siêu vùng khoa học công nghệ có sức cạnh tranh toàn cầu, lọt nhóm 100 cụm công nghệ hàng đầu thế giới và đạt phát thải ròng bằng 0 (Net-Zero).

PGS.TS Lê Quốc Cường phát biểu tại phiên tham luận và đối thoại chuyên sâu. (Ảnh: HÙNG TRIỀU)

PGS.TS Lê Quốc Cường đề xuất tập trung 6 cực chức năng: Tri thức tại ĐHQG TPHCM; Công nghệ cao tại SHTP; Sản xuất tiên tiến tại Bình Dương; Tài chính và Đổi mới sáng tạo tại Thủ Thiêm; Logistics toàn cầu tại Cái Mép – Thị Vải; Kinh tế Xanh và Biển tại Cần Giờ – Vũng Tàu. Các cực được kết nối bằng 6 lớp hạ tầng, phục vụ lưu thông 6 dòng nguồn lực, từ tri thức, công nghệ, vốn đến dữ liệu.

Giáo sư Matthieu Guitton phát biểu tại phiên tham luận và đối thoại chuyên sâu. (Ảnh: HÙNG TRIỀU)

Giáo sư Matthieu Guitton, Đại học Laval (Canada), nhận định trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), quyền lực mềm trên không gian mạng giúp các quốc gia lan tỏa tầm ảnh hưởng, vượt qua ranh giới địa lý để thu hút sự chú ý toàn cầu. Việt Nam có nhiều lợi thế nhờ dân số trẻ, kinh tế tăng trưởng nhanh, có năng lực công nghệ...

Giáo sư Matthieu Guitton khuyến nghị Việt Nam xây dựng thương hiệu quốc gia trên không gian mạng, phát huy vai trò kết nối trong ASEAN, đồng thời ứng dụng AI và công nghệ số gắn với bảo đảm an toàn thông tin để nâng cao quyền lực mềm, tạo động lực tăng trưởng mới.